هنرستان كامپيوتر پويندگان انديشه Forums-viewtopic-ادبيات فارسي/ارايه هاي ادبي

vip

سجع:آرايه اي است كه از همراه آمدن كلمات هماهنگ در آخر جمله هاي يك عبارت حاصل مي آيد.
به عبارت ديگر:سجع آن است كه در آخر جملات يك نوشته ، كلماتي آورده شود كه از نظر حرف آخر با هم يكي باشند.سجع در نثر مثل قافيه در شعر است.
چند نكته مهم:
١-آرايه سجع اختصاص به نثر دارد.
٢ـدر سجع حتما بايد دو جمله وجود داشته باشد ، يعني تنها در يك جمله آرايه ي سجع ساخته نمي شود.بنابر اين در جمله ي ” شب را به بوستان يكي از دوستان اتفاق مبيت افتاد“ بين ” دوستان و بوستان“ آرايه ي سجع وجود ندارد چون تنها يك جمله است.
٣-سجع حتما بايد در پايان جمله باشد؛ پس در دو جمله ي ” اي كريمي كه بخشنده ي عطايي و اي حكيمي كه پوشنده خطايي “ بين ” كريمي و حكيمي “ و ” بخشنده و پوشنده“ آرايه ي سجع وجود ندارد چون در آخر جمله نيستند.
٤-در سجع واژه هاي يكسان آخر جمله ها ممكن است حذف شود ؛ مثلا در جمله ” يكي از دوستان در كجاوه انيس من بودي و در حجره جليس“ كلمه و فعل ”من بودي “ در جمله دوم حذف شده است .
توضيح: هر نوشته اي را كه ”شعر “ نباشد ”نثر“مي گويند.
چند مثال:
نه هر كه به قامت مهتر ،به قيمت بهتر. مهتر و بهتر :سجع
گره گشاي هر بندي،آموزنده هر پندي. بندي و پندي: سجع
به همه زباني نام او ستوده و گوش پند نيوشان آواز او شنوده. ستوده و شنوده:سجع
اي كريمي كه بخشنده عطايي و اي حكيمي كه پوشنده خطايي. عطايي و خطايي:سجع
الهي عبد الله عمر بكاست و عذر نخواست. بكاست و نخواست:سجع